Tấm Xi Măng Là Gì? Cấu Tạo Và Ứng Dụng Trong Xây Dựng

Tấm xi măng là gì? Đây là nhóm vật liệu dạng tấm được sản xuất chủ yếu từ xi măng kết hợp với sợi gia cường và các thành phần khoáng, dùng để làm vách, trần, sàn, mái và nhiều hạng mục xây dựng nhẹ. Tấm xi măng được lựa chọn nhiều vì thi công khô, kích thước ổn định, ít bị mối mọt và có nhiều độ dày để lựa chọn theo từng vị trí sử dụng.

Ở Ngọc Diệp, chúng tôi thấy một nhầm lẫn khá thường gặp: khách gọi chung mọi tấm màu xám là “tấm xi măng”, rồi chọn theo độ dày và giá. Thật ra, cấu tạo, công nghệ sản xuất và phạm vi ứng dụng giữa các dòng tấm có thể khác nhau khá nhiều. Hiểu đúng vật liệu trước khi mua sẽ dễ chọn hơn và cũng tránh được những lỗi khá tốn công khi đã thi công xong.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG ĐƯỢC HIỂU NHƯ THẾ NÀO?

Tấm xi măng là vật liệu xây dựng dạng tấm, thường được tạo thành từ xi măng Portland, sợi gia cường, cát hoặc các thành phần khoáng và phụ gia tùy từng sản phẩm.

Sau quá trình tạo hình và xử lý, vật liệu có dạng tấm phẳng với nhiều:

• Kích thước.
• Độ dày.
• Khối lượng.
• Cấu hình.
• Bề mặt.

Tấm thường được dùng thay cho hoặc kết hợp với các giải pháp xây truyền thống ở những hạng mục như:

• Làm vách.
• Làm trần.
• Lót sàn.
• Làm sàn nhẹ.
• Làm mái.
• Ốp tường.
• Làm vách ngoài.
• Cải tạo công trình.

Nói đơn giản, đây là loại vật liệu giúp đưa một phần công việc xây tô ướt sang phương pháp lắp ghép khô.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CÓ GIỐNG TẤM CEMENT BOARD KHÔNG?

Trong thực tế thị trường, cụm từ tấm cement board thường được dùng để chỉ các loại tấm có thành phần nền xi măng và sợi gia cường.

Người mua có thể gặp các cách gọi:

• Tấm xi măng.
• Tấm cement board.
• Tấm xi măng sợi.
• Fiber cement board.
• Tấm xi măng nhẹ.

Tuy nhiên không nên cho rằng mọi sản phẩm mang những tên gọi này đều có cấu tạo hoàn toàn giống nhau.

Từng hãng có thể khác nhau về:

• Loại sợi gia cường.
• Tỷ lệ thành phần.
• Công nghệ ép.
• Công nghệ xử lý.
• Khối lượng riêng.
• Độ dày.
• Phạm vi ứng dụng.

Vậy nên khi mua, chúng tôi vẫn khuyên khách xem đúng catalogue và thông số của mã sản phẩm thay vì chỉ dựa vào tên gọi chung.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG GỒM NHỮNG THÀNH PHẦN NÀO?

Cấu tạo của tấm xi măng sợi thường xoay quanh ba nhóm thành phần chính: xi măng, vật liệu khoáng và sợi gia cường.

Tùy từng dòng sản phẩm, thành phần có thể bao gồm:

• Xi măng Portland.
• Cát mịn.
• Silica hoặc khoáng chất.
• Sợi cellulose.
• Sợi gia cường khác.
• Nước.
• Phụ gia công nghệ.

Xi măng tạo nền liên kết.

Sợi giúp gia cường cho tấm.

Thành phần khoáng và phụ gia giúp điều chỉnh những đặc tính cần thiết của sản phẩm.

Nhìn bề ngoài, nhiều tấm khá giống nhau. Nhưng thành phần bên trong mới là phần quyết định khá nhiều tới đặc tính cơ học và phạm vi sử dụng.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CÓ PHẢI TẤM NÀO CŨNG CHỨA SỢI CELLULOSE KHÔNG?

Không nên mặc định mọi tấm xi măng đều sử dụng cùng một loại sợi.

Một số dòng fiber cement board sử dụng sợi cellulose để gia cường.

Một số sản phẩm khác có thể dùng cấu tạo hoặc công nghệ khác.

Vì vậy nếu dự án có yêu cầu kỹ thuật cụ thể, nên kiểm tra:

• Thành phần.
• Datasheet.
• Tiêu chuẩn sản phẩm.
• Hướng dẫn sử dụng.

Điều này đặc biệt cần thiết khi vật liệu được dùng cho:

• Ngoại thất.
• Sàn.
• Khu vực ẩm.
• Công trình yêu cầu về cháy.

Tên thương mại đôi khi khá giống nhau nhưng phạm vi sử dụng chưa chắc giống.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG ĐƯỢC SẢN XUẤT NHƯ THẾ NÀO?

Quy trình sản xuất tùy từng nhà máy và công nghệ, nhưng nhìn chung vật liệu được phối trộn, tạo hình thành lớp hoặc tấm, ép và xử lý để đạt các đặc tính thiết kế.

Một số sản phẩm còn trải qua quá trình xử lý bằng nhiệt, áp suất hoặc các công nghệ khác tùy nhà sản xuất.

Điều người sử dụng cần quan tâm hơn quy trình chi tiết là:

• Sản phẩm dành cho vị trí nào?
• Độ dày bao nhiêu?
• Khối lượng bao nhiêu?
• Cường độ thế nào?
• Có phù hợp ngoài trời không?
• Hệ khung yêu cầu ra sao?

Thật ra, trên công trường chúng ta ít khi cần biết từng bước trong dây chuyền.

Nhưng phải hiểu tấm được sản xuất cho công năng gì.

Đó mới là phần ảnh hưởng trực tiếp tới việc chọn vật liệu.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CÓ NHỮNG ƯU ĐIỂM GÌ?

Tấm xi măng sợi có nhiều ưu điểm khiến vật liệu này phù hợp với xây dựng nhẹ và cải tạo.

Các lợi thế thường được quan tâm gồm:

• Thi công theo phương pháp khô.
• Tốc độ lắp đặt tương đối nhanh.
• Ít phụ thuộc vào công tác xây tô truyền thống.
• Không phải vật liệu thức ăn của mối mọt.
• Có nhiều độ dày.
• Có thể cắt theo kích thước.
• Phù hợp nhiều hệ khung.
• Có thể dùng cho vách và trần.
• Một số dòng phù hợp làm sàn.
• Có thể hoàn thiện bằng sơn hoặc vật liệu phủ phù hợp.

Tất nhiên, mỗi ưu điểm còn phụ thuộc vào đúng sản phẩm và đúng hệ thi công.

Một tấm tốt nhưng bắt sai khung vẫn có thể rung hoặc nứt mối nối.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CÓ CHỊU NƯỚC KHÔNG?

Tấm xi măng thường có khả năng làm việc trong môi trường ẩm tốt hơn nhiều loại vật liệu nền gỗ, nhưng không nên hiểu rằng mọi tấm xi măng đều “chống nước tuyệt đối”.

Đây là một điểm chúng tôi muốn nói khá rõ.

Khả năng chịu ẩm của tấm không đồng nghĩa:

• Hệ vách tự chống thấm.
• Mối nối tự kín nước.
• Tường phía sau không cần chống thấm.
• Khu vực ngâm nước có thể dùng tùy ý.

Nếu thi công tại:

• Nhà vệ sinh.
• Ban công.
• Mặt ngoài.
• Khu vực có nước.

cần xử lý đúng cả:

• Tấm.
• Mối nối.
• Keo.
• Sơn.
• Lớp chống thấm.
• Khung.

Đừng lấy một tấm chịu ẩm tốt để thay cho toàn bộ hệ chống thấm.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CÓ BỊ MỐI MỌT KHÔNG?

Bản thân tấm xi măng sợi không phải nguồn thức ăn thông thường của mối giống vật liệu gỗ tự nhiên.

Đây là một lợi thế khá thực tế.

Đặc biệt với:

• Nhà khung thép.
• Gác lửng.
• Nhà cải tạo.
• Vách nhẹ.

Tuy nhiên công trình vẫn có thể chứa:

• Gỗ.
• MDF.
• Plywood.
• Nội thất.

Vậy nên dùng tấm xi măng không có nghĩa toàn bộ ngôi nhà tự động không còn nguy cơ mối.

Cần nhìn cả hệ vật liệu.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CÓ KHẢ NĂNG CHỊU LỬA KHÔNG?

Tấm nền xi măng thường có lợi thế về phản ứng với lửa so với nhiều vật liệu hữu cơ, nhưng mức độ cụ thể phải được kiểm tra theo đúng sản phẩm và tiêu chuẩn thử nghiệm.

Nếu công trình có yêu cầu về cháy, nên yêu cầu:

• Datasheet.
• Chứng nhận.
• Báo cáo thử nghiệm.
• Cấu tạo hệ vách hoặc hệ trần.

Điểm này rất quan trọng:

Khả năng chịu lửa của cả hệ vách không chỉ phụ thuộc vào tấm.

Nó còn liên quan tới:

• Số lớp tấm.
• Khung.
• Vật liệu trong khoang.
• Mối nối.
• Cấu tạo liên kết.

Vậy nên không nên nhìn một tấm riêng lẻ rồi kết luận toàn bộ vách đạt bao nhiêu phút chịu lửa.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CÓ CÁCH ÂM TỐT KHÔNG?

Một lớp tấm xi măng riêng lẻ không nên được xem là giải pháp cách âm hoàn chỉnh.

Hiệu quả cách âm phụ thuộc vào cả hệ vách.

Một hệ vách có thể gồm:

• Khung.
• Hai lớp tấm.
• Bông khoáng.
• Khoang không khí.
• Keo xử lý khe.
• Cửa.

Nếu cần cách âm phòng ngủ, phòng họp hoặc phòng karaoke thì thiết kế phải xử lý cả hệ.

Dùng một tấm dày hơn không phải lúc nào cũng giải quyết được toàn bộ bài toán âm thanh.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CÓ CÁCH NHIỆT TỐT KHÔNG?

Bản thân tấm cement board không nên được xem là vật liệu cách nhiệt chính.

Nếu vách cần giảm truyền nhiệt, có thể kết hợp với:

• Bông khoáng.
• Bông thủy tinh.
• Vật liệu cách nhiệt chuyên dụng.
• Khoang không khí.

Ví dụ một vách ngoài trời:

Lớp ngoài có thể là tấm xi măng.

Bên trong có lớp cách nhiệt.

Sau đó mới tới lớp hoàn thiện nội thất.

Cách này hợp lý hơn kỳ vọng một tấm xi măng đơn lẻ vừa làm mặt ngoài, vừa cách nhiệt thật tốt, vừa cách âm thật cao.

Mỗi lớp nên đảm nhiệm đúng chức năng của nó.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CÓ NHỮNG ĐỘ DÀY NÀO?

Độ dày tấm xi măng trên thị trường khá đa dạng tùy thương hiệu và dòng sản phẩm.

Người mua có thể gặp các độ dày như:

• 3,5 mm.
• 4 mm.
• 4,5 mm.
• 6 mm.
• 8 mm.
• 9 mm.
• 10 mm.
• 12 mm.
• 14 mm.
• 16 mm.
• 18 mm.
• 20 mm.

Không phải thương hiệu nào cũng có đầy đủ các mức này.

Quan trọng hơn, không nên chọn theo suy nghĩ:

“Tấm càng dày càng tốt.”

Độ dày phải phù hợp với:

• Vách.
• Trần.
• Sàn.
• Khung.
• Tải trọng.
• Khoảng cách thanh đỡ.

Chọn đúng mới tiết kiệm.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG DÙNG LÀM TRẦN NÊN CHỌN THẾ NÀO?

Với tấm xi măng làm trần, nên lựa chọn dòng được nhà sản xuất chỉ định cho hạng mục trần và có độ dày phù hợp với hệ khung.

Trần thường yêu cầu vật liệu nhẹ hơn sàn.

Cần quan tâm:

• Khối lượng tấm.
• Khoảng cách khung.
• Loại vít.
• Mối nối.
• Điều kiện trong hay ngoài trời.

Trần hiên ngoài nhà khác trần phòng ngủ.

Nếu trần có độ ẩm cao:

Cần chọn sản phẩm phù hợp.

Nếu trần ngoài trời:

Còn phải tính gió và hệ sơn hoàn thiện.

Đừng chỉ lấy tấm mỏng nhất vì nghĩ trần không chịu tải.

Khả năng ổn định của bề mặt vẫn rất quan trọng.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG DÙNG LÀM VÁCH CÓ TỐT KHÔNG?

Có. Tấm xi măng làm vách là một trong những ứng dụng phổ biến nhất.

Có thể dùng cho:

• Vách phòng.
• Vách văn phòng.
• Vách nhà xưởng.
• Vách nhà tiền chế.
• Vách cải tạo.
• Vách khu vực ẩm phù hợp.

Ưu điểm của vách lắp ghép là thi công nhanh và giảm công tác xây ướt.

Tuy nhiên chất lượng vách phụ thuộc nhiều vào:

• Hệ khung.
• Khoảng cách thanh đứng.
• Độ dày tấm.
• Số lớp.
• Vít.
• Cách xử lý mối nối.

Một lỗi khá phổ biến là tập trung chọn tấm tốt nhưng khung lại quá mỏng hoặc quá thưa.

Khi đó vách vẫn rung.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CÓ LÀM VÁCH NGOÀI TRỜI ĐƯỢC KHÔNG?

Có một số dòng tấm xi măng ngoài trời được thiết kế cho các ứng dụng ngoại thất, nhưng cần chọn đúng sản phẩm.

Khi dùng ngoài trời phải quan tâm:

• Nước mưa.
• Nắng.
• Biến đổi nhiệt.
• Gió.
• Mối nối.
• Sơn hoàn thiện.

Không nên chỉ dùng tấm rồi để nguyên toàn bộ hệ tiếp xúc ngoài trời mà không xử lý đúng cấu tạo.

Đặc biệt cần tuân thủ:

• Khoảng cách khung.
• Khe giãn nở.
• Loại vít.
• Cách xử lý cạnh.
• Hệ sơn.

Ngoại thất là vị trí chúng tôi thường khuyên khách xem kỹ hướng dẫn của hãng trước khi thi công.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CÓ LÀM SÀN ĐƯỢC KHÔNG?

Có. Một số loại tấm xi măng làm sàn được sản xuất với độ dày và cấu hình phù hợp cho hệ sàn nhẹ.

Ứng dụng thường gặp:

• Gác lửng.
• Nhà khung thép.
• Nhà tiền chế.
• Sàn cải tạo.
• Sàn nâng.

Tuy nhiên sàn là hạng mục không nên chọn chỉ bằng cảm giác.

Cần tính:

• Tải trọng.
• Nhịp khung.
• Khoảng cách dầm.
• Độ dày tấm.
• Cách bắt vít.
• Lớp hoàn thiện phía trên.

Một tấm dày nhưng khung bên dưới quá thưa vẫn có thể gây rung hoặc võng.

Sàn phải được xem như một hệ kết cấu.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG LÀM GÁC LỬNG CÓ PHÙ HỢP KHÔNG?

Có. Tấm xi măng làm gác lửng là một giải pháp thường được cân nhắc khi cần giảm tải so với một số phương án sàn bê tông truyền thống.

Phù hợp với:

• Nhà cải tạo.
• Shop.
• Kho.
• Văn phòng.
• Nhà khung thép.

Nhưng gác lửng không chỉ gồm tấm.

Cần kiểm tra:

1. Hệ dầm chính.
2. Dầm phụ.
3. Khoảng cách khung.
4. Độ dày tấm.
5. Tải sử dụng.
6. Lớp hoàn thiện.

Nói thật, đây là hạng mục không nên tự chọn độ dày chỉ dựa trên một video hướng dẫn ngắn.

Nếu gác sử dụng thường xuyên, nên có người có chuyên môn kiểm tra hệ kết cấu.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CÓ LÀM MÁI ĐƯỢC KHÔNG?

Một số tấm xi măng có thể được ứng dụng làm lớp nền hoặc hệ mái theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Tuy nhiên phải phân biệt:

• Tấm lợp hoàn thiện.
• Tấm nền mái.
• Tấm dùng dưới lớp chống thấm.

Không nên mặc định một tấm phẳng nào cũng có thể đem lên mái rồi để lộ thiên.

Mái còn liên quan tới:

• Độ dốc.
• Chống thấm.
• Liên kết.
• Gió.
• Nhiệt.
• Thoát nước.

Nếu dùng tấm xi măng làm nền mái, lớp hoàn thiện phía trên cần được thiết kế phù hợp.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CÓ ỐP TƯỜNG TRANG TRÍ ĐƯỢC KHÔNG?

Có. Tấm xi măng trang trí có thể được sử dụng để tạo bề mặt mang phong cách thô, công nghiệp hoặc làm nền cho các lớp hoàn thiện khác.

Có thể dùng cho:

• Cafe.
• Nhà hàng.
• Văn phòng.
• Shop.
• Nhà ở.
• Studio.

Bề mặt xám tự nhiên khá hợp phong cách:

• Industrial.
• Minimal.
• Rustic.

Nhưng nếu để bề mặt nguyên bản:

Nên kiểm tra xem đúng sản phẩm có phù hợp làm bề mặt hoàn thiện trực tiếp hay không.

Có tấm được thiết kế chủ yếu làm nền.

Có sản phẩm lại phù hợp để lộ mặt.

Đừng mặc định mọi tấm xám đều có thể để trần giống bê tông trang trí.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CÓ THỂ SƠN ĐƯỢC KHÔNG?

Có. Tấm xi măng có thể được hoàn thiện bằng hệ sơn phù hợp nếu bề mặt và điều kiện thi công đáp ứng yêu cầu.

Thông thường cần xử lý:

• Mối nối.
• Đầu vít.
• Bề mặt.
• Sơn lót.
• Sơn phủ.

Ngoài trời và trong nhà có thể cần hệ sơn khác nhau.

Đặc biệt với ngoại thất:

Nên sử dụng hệ hoàn thiện được khuyến nghị cho môi trường ngoài trời.

Một lỗi khá phổ biến là xử lý mối nối giống tường xây thông thường.

Sau một thời gian có thể xuất hiện vết nứt ở đường tiếp giáp.

Cấu tạo tấm cần được xử lý theo đúng hệ lắp ghép.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CÓ THỂ ỐP GẠCH LÊN ĐƯỢC KHÔNG?

Có thể ở một số hệ ứng dụng phù hợp, nhưng phải kiểm tra khả năng chịu tải của tấm, khung và hệ keo.

Nếu muốn ốp:

• Gạch.
• Đá mỏng.
• Vật liệu hoàn thiện khác.

cần quan tâm:

• Khối lượng lớp ốp.
• Khoảng cách khung.
• Độ dày tấm.
• Keo dán.
• Điều kiện ẩm.

Không nên dùng cấu tạo vách nhẹ bình thường rồi tự tăng thêm một lớp vật liệu nặng mà không kiểm tra tải.

Với gạch khổ lớn, vấn đề này càng đáng lưu ý.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CÓ DỄ CẮT KHÔNG?

Có thể cắt tấm xi măng bằng dụng cụ phù hợp với độ dày và sản phẩm.

Các phương pháp có thể gồm:

• Rạch bẻ với một số tấm mỏng.
• Máy cắt chuyên dụng.
• Lưỡi cắt phù hợp.
• Khoan bằng mũi phù hợp.

Tuy nhiên cắt tấm có thể phát sinh bụi.

Nên sử dụng:

• Khẩu trang phù hợp.
• Kính bảo hộ.
• Thiết bị hút bụi.
• Khu vực cắt thông thoáng.

Đây là phần khá thực tế nhưng hay bị bỏ qua.

Làm vật liệu tấm nhiều, kiểm soát bụi tốt vừa sạch công trường vừa tốt hơn cho người thợ.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG NÊN DÙNG VÍT GÌ?

Nên sử dụng loại vít được khuyến nghị cho hệ tấm xi măng và loại khung đang dùng.

Không nên tùy tiện dùng vít giống nhau cho:

• Khung gỗ.
• Khung thép.
• Ngoại thất.
• Sàn.

Cần quan tâm:

• Chiều dài vít.
• Khả năng chống ăn mòn.
• Khoảng cách vít.
• Khoảng cách từ vít tới mép tấm.

Nếu vít quá sát mép:

Tấm có thể sứt.

Nếu vít quá thưa:

Tấm có thể rung.

Nếu đầu vít xử lý không đúng:

Bề mặt sau sơn dễ lộ.

Những chi tiết nhỏ này ảnh hưởng khá rõ tới chất lượng hoàn thiện.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG NÊN LÀM KHUNG BẰNG GÌ?

Khung tấm xi măng thường có thể được làm bằng hệ thép, thép mạ hoặc vật liệu phù hợp khác tùy ứng dụng.

Lựa chọn khung phụ thuộc:

• Làm vách hay sàn.
• Trong nhà hay ngoài trời.
• Chiều cao.
• Tải trọng.
• Khoảng cách nhịp.

Vách nhẹ có một kiểu khung.

Sàn lại cần kết cấu khác.

Mặt ngoài cũng có yêu cầu khác.

Đây là chỗ không nên sao chép một cấu tạo cho mọi vị trí.

Tấm giống nhau chưa chắc khung giống nhau.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG KHOẢNG CÁCH KHUNG BAO NHIÊU LÀ HỢP LÝ?

Không có một khoảng cách khung duy nhất áp dụng cho mọi tấm xi măng.

Khoảng cách phụ thuộc vào:

• Độ dày.
• Vị trí.
• Tải trọng.
• Khổ tấm.
• Hướng lắp.
• Hướng dẫn nhà sản xuất.

Ví dụ:

Khung trần có yêu cầu khác khung sàn.

Khung vách cao có thể cần gia cường khác vách thấp.

Vì vậy nếu một người đưa ra một con số duy nhất rồi nói dùng được cho mọi tấm, chúng tôi sẽ khá thận trọng.

Nên theo đúng cấu tạo của sản phẩm và điều kiện công trình.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG XỬ LÝ MỐI NỐI THẾ NÀO?

Mối nối là một trong những phần quan trọng nhất khi thi công tấm xi măng làm vách hoặc trần.

Tùy hệ, có thể cần:

• Chừa khe.
• Keo xử lý mối nối.
• Băng gia cường.
• Vật liệu trám chuyên dụng.
• Sơn hoàn thiện.

Sai ở mối nối rất dễ dẫn tới:

• Nứt.
• Lộ đường ghép.
• Bong lớp hoàn thiện.

Thật ra, nhiều công trình tấm bị đánh giá là “không tốt” nhưng nguyên nhân lại nằm ở mối nối hoặc khung.

Tấm chỉ là một phần của hệ.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CÓ CẦN CHỪA KHE GIÃN NỞ KHÔNG?

Có thể cần, đặc biệt với những mảng lớn hoặc hệ ngoại thất, nhưng vị trí và kích thước khe phải theo hướng dẫn của hệ vật liệu.

Vật liệu trong công trình đều có thay đổi kích thước nhất định theo:

• Nhiệt độ.
• Độ ẩm.
• Điều kiện môi trường.

Nếu ghép kín một mảng rất lớn mà không tính chuyển vị:

Mối nối có thể chịu ứng suất.

Vậy nên với công trình lớn, chi tiết khe nên được thể hiện trong bản vẽ.

Không nên để đội thi công tự quyết hoàn toàn tại hiện trường.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG KHÁC TẤM THẠCH CAO NHƯ THẾ NÀO?

Tấm xi măng và tấm thạch cao đều là vật liệu dạng tấm nhưng có đặc tính và phạm vi sử dụng khác nhau.

Tấm thạch cao thường có lợi thế:

• Nhẹ.
• Dễ xử lý bề mặt.
• Phù hợp trần và vách nội thất.
• Dễ tạo bề mặt sơn đẹp.

Tấm xi măng thường được quan tâm khi cần:

• Khả năng chịu ẩm tốt hơn.
• Bề mặt cứng.
• Ứng dụng sàn ở một số dòng.
• Ngoại thất ở các sản phẩm phù hợp.

Không có vật liệu nào tốt hơn cho mọi vị trí.

Phòng ngủ khô ráo có bài toán khác khu vực ngoài trời.

Nên chọn theo công năng.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG KHÁC TẤM GỖ NHƯ THẾ NÀO?

So với nhiều loại ván gỗ công nghiệp, tấm xi măng có ưu điểm ở môi trường ẩm và không phải nguồn thức ăn của mối.

Trong khi đó, vật liệu gỗ thường có lợi thế:

• Dễ gia công nội thất.
• Bề mặt ấm.
• Dễ bắt vít trong một số ứng dụng.
• Nhiều lựa chọn phủ bề mặt.

Nếu làm:

• Tủ.
• Bàn.
• Kệ.

gỗ thường thuận tiện hơn.

Nếu làm:

• Sàn nhẹ.
• Vách chịu ẩm.
• Một số hạng mục ngoài trời.

tấm xi măng có thể đáng cân nhắc hơn.

Một lần nữa, đúng vị trí vẫn quan trọng hơn chuyện vật liệu nào “xịn hơn”.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG KHÁC TẤM ALU NHƯ THẾ NÀO?

Tấm xi măng và tấm Alu phục vụ hai nhóm công việc khá khác nhau.

Tấm Alu thường mạnh ở:

• Bảng hiệu.
• Mặt dựng.
• Trang trí.
• Màu sắc.
• Hiệu ứng metallic.
• Phay gấp cassette.

Tấm xi măng thường mạnh ở:

• Vách.
• Sàn.
• Trần.
• Lớp nền xây dựng.
• Hệ xây dựng nhẹ.

Trong một công trình có thể dùng cả hai.

Ví dụ:

Tấm xi măng tạo lớp nền hoặc vách.

Alu làm lớp hoàn thiện trang trí phía ngoài ở vị trí phù hợp.

Không cần chọn một trong hai nếu mỗi vật liệu đang làm đúng nhiệm vụ của mình.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG KHÁC TẤM PVC NHƯ THẾ NÀO?

Tấm PVC và tấm xi măng khác nhau rõ về thành phần và tính chất.

PVC có nhiều nhóm sản phẩm như:

• PVC foam.
• PVC cứng.
• Tấm trang trí.

Tấm xi măng lại có nền khoáng và xi măng.

Nếu cần:

• Làm biển.
• Gia công chữ.
• Nội thất nhẹ.

PVC có nhiều lợi thế riêng.

Nếu cần:

• Vách.
• Sàn.
• Nền xây dựng.
• Ngoại thất theo hệ phù hợp.

tấm xi măng có thể hợp lý hơn.

Vậy nên đừng chỉ so theo giá trên mỗi mét vuông.

Hai vật liệu thường không cùng nhiệm vụ.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CÓ NHỮNG KÍCH THƯỚC PHỔ BIẾN NÀO?

Kích thước tấm xi măng phụ thuộc từng hãng và dòng sản phẩm.

Một số khổ thường gặp trên thị trường có thể gần với:

• 1220 × 2440 mm.
• 1200 × 2400 mm.
• Các khổ nhỏ hoặc chuyên dụng khác.

Khi mua không nên chỉ hỏi:

“Một tấm bao nhiêu?”

Nên hỏi thêm:

• Khổ bao nhiêu?
• Dày bao nhiêu?
• Nặng bao nhiêu?
• Dùng làm gì?

Giá một tấm khổ nhỏ không thể so trực tiếp với một tấm khổ lớn.

Với sàn, khổ tấm còn ảnh hưởng tới cách bố trí khung và mối nối.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG NÊN CHỌN ĐỘ DÀY THEO HẠNG MỤC RA SAO?

Nên chọn độ dày tấm xi măng theo đúng ứng dụng thay vì lấy một độ dày dùng cho cả công trình.

Có thể hiểu theo nguyên tắc:

• Trần: thường dùng nhóm mỏng hơn.
• Vách: cần độ dày phù hợp độ cao và hệ khung.
• Sàn: cần nhóm dày hơn và phải kiểm tra tải.
• Ngoại thất: chọn dòng được phép sử dụng ngoài trời.

Đây chỉ là nguyên tắc định hướng.

Độ dày cụ thể phải theo:

• Tài liệu kỹ thuật.
• Khoảng cách khung.
• Tải.
• Yêu cầu công trình.

Nếu mua vật liệu cho một dự án lớn, nên chốt cấu tạo trước rồi mới đặt số lượng.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CÓ NẶNG KHÔNG?

Tấm xi măng thường nặng hơn một số vật liệu tấm nhẹ như thạch cao hoặc PVC, nhưng vẫn thuận tiện cho nhiều hệ lắp ghép.

Khối lượng phụ thuộc vào:

• Kích thước.
• Độ dày.
• Khối lượng riêng.

Đây là yếu tố cần tính khi:

• Vận chuyển.
• Đưa tấm lên tầng.
• Làm trần.
• Làm sàn.
• Thiết kế khung.

Tấm càng dày càng nặng.

Vậy nên không nên tăng độ dày tùy ý chỉ với suy nghĩ “dày hơn chắc hơn”.

Trọng lượng cũng là tải mà công trình phải chịu.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CÓ BỊ CONG VÊNH KHÔNG?

Tấm có độ ổn định khá tốt khi được lưu kho và thi công đúng cách, nhưng vẫn có thể xuất hiện vấn đề nếu:

• Bảo quản sai.
• Để tấm tựa lâu không đúng cách.
• Khung không phẳng.
• Khoảng cách khung không phù hợp.
• Thi công khi tấm hoặc môi trường không đáp ứng yêu cầu.

Tấm vật liệu nào cũng cần được bảo quản đúng.

Không nên:

• Để ngoài mưa lâu.
• Kê trên nền không phẳng.
• Chồng tấm lệch.
• Vận chuyển làm sứt cạnh.

Chất lượng cuối cùng không chỉ nằm ở lúc xuất xưởng.

Nó còn phụ thuộc cách vật liệu đi từ kho tới công trình.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG HOWTO CHỌN ĐÚNG TẤM NHƯ THẾ NÀO?

Để lựa chọn tấm xi măng phù hợp, có thể đi theo trình tự sau:

1. Xác định hạng mục
   Trần, vách, sàn, mái hay ngoại thất.
2. Xác định môi trường
   Khô, ẩm hay ngoài trời.
3. Xác định tải trọng
   Đặc biệt quan trọng với sàn.
4. Chọn đúng dòng sản phẩm
   Không chọn chỉ theo màu và độ dày.
5. Kiểm tra độ dày
   Theo khuyến nghị của ứng dụng.
6. Kiểm tra khổ tấm
   Để tính module và hao hụt.
7. Kiểm tra khối lượng
   Quan trọng với sàn và trần.
8. Chọn hệ khung
   Theo đúng hạng mục.
9. Kiểm tra khoảng cách khung
   Theo tài liệu của nhà sản xuất.
10. Chọn đúng vít
    Không sử dụng tùy tiện.
11. Chọn giải pháp mối nối
    Tránh nứt sau hoàn thiện.
12. Xác định lớp hoàn thiện
    Sơn, gạch hay vật liệu khác.
13. Kiểm tra yêu cầu về cháy
    Nếu công trình có quy định cụ thể.
14. Kiểm tra chống thấm
    Nếu sử dụng tại khu vực có nước.
15. Tính số lượng và hao hụt
    Dựa trên bản vẽ thực tế.

Đi theo thứ tự này dễ chọn đúng hơn nhiều so với việc ra cửa hàng rồi hỏi “tấm xi măng loại nào tốt nhất?”.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CHECKLIST TRƯỚC KHI MUA GỒM NHỮNG GÌ?

Trước khi mua tấm xi măng xây dựng, nên kiểm tra:

1. Dùng làm gì?
2. Trần, vách hay sàn?
3. Trong nhà hay ngoài trời?
4. Có tiếp xúc ẩm không?
5. Có nước trực tiếp không?
6. Độ dày bao nhiêu?
7. Kích thước tấm?
8. Khối lượng?
9. Hệ khung gì?
10. Khoảng cách khung?
11. Loại vít?
12. Cách xử lý mối nối?
13. Có cần chống thấm không?
14. Có yêu cầu cách âm không?
15. Có cần cách nhiệt không?
16. Có yêu cầu về cháy không?
17. Bề mặt để thô hay sơn?
18. Có ốp gạch không?
19. Tổng diện tích?
20. Hao hụt bao nhiêu?
21. Cần bao nhiêu tấm?
22. Có catalogue không?
23. Có datasheet không?
24. Nhà sản xuất cho phép dùng ở vị trí đó không?

Checklist này khá đơn giản.

Nhưng chỉ cần kiểm tra trước những điểm này, việc chọn tấm sẽ rõ ràng hơn rất nhiều.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CÓ NHỮNG LỖI THI CÔNG NÀO THƯỜNG GẶP?

Những lỗi khá thường gặp gồm:

• Chọn sai độ dày.
• Dùng tấm nội thất cho vị trí không phù hợp.
• Khung quá thưa.
• Khung không phẳng.
• Dùng sai loại vít.
• Vít quá sát mép.
• Xử lý mối nối không đúng hệ.
• Không chừa khe cần thiết.
• Không xử lý chống thấm.
• Ốp vật liệu nặng lên vách chưa kiểm tra tải.
• Làm sàn nhưng không tính nhịp khung.
• Để tấm ngấm nước do lưu kho sai.
• Cắt tấm nhưng không kiểm soát bụi.
• Thi công xong mới nghĩ tới lớp hoàn thiện.

Một lỗi nữa chúng tôi gặp khá nhiều là đổi thương hiệu tấm giữa công trình nhưng vẫn giữ nguyên khoảng cách khung cũ.

Không phải sản phẩm nào cùng độ dày cũng có thông số giống nhau.

Nếu đổi tấm, nên kiểm tra lại cấu tạo.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG FAQPAGE CÓ NHỮNG CÂU HỎI THƯỜNG GẶP NÀO?

Tấm xi măng là gì?

Tấm xi măng là vật liệu dạng tấm được sản xuất từ nền xi măng kết hợp vật liệu khoáng và sợi gia cường tùy sản phẩm.

Tấm xi măng dùng để làm gì?

Có thể dùng làm vách, trần, sàn, gác lửng, mái và một số hạng mục ngoại thất nếu đúng loại.

Tấm xi măng và cement board có giống nhau không?

Cement board là cách gọi phổ biến của nhóm vật liệu tấm nền xi măng, nhưng từng dòng sản phẩm có thể khác cấu tạo.

Fiber cement board là gì?

Fiber cement board là nhóm tấm xi măng có sợi gia cường.

Tấm xi măng có chịu nước không?

Tấm thường chịu môi trường ẩm khá tốt, nhưng không nên coi là lớp chống thấm hoàn chỉnh.

Tấm xi măng có dùng trong nhà vệ sinh được không?

Có thể với sản phẩm và cấu tạo phù hợp, đồng thời vẫn phải xử lý chống thấm đúng hệ.

Tấm xi măng có bị mối mọt không?

Bản thân tấm xi măng không phải nguồn thức ăn của mối như gỗ.

Tấm xi măng có chống cháy không?

Đặc tính về cháy phải kiểm tra theo sản phẩm và chứng nhận cụ thể.

Tấm xi măng có cách âm không?

Một tấm riêng lẻ không phải giải pháp cách âm hoàn chỉnh; cần thiết kế cả hệ vách.

Tấm xi măng có cách nhiệt không?

Không nên dùng như vật liệu cách nhiệt chính; có thể kết hợp với vật liệu cách nhiệt.

Tấm xi măng có làm trần được không?

Có.

Tấm xi măng có làm vách được không?

Có và đây là ứng dụng rất phổ biến.

Tấm xi măng có làm sàn được không?

Có với những dòng được thiết kế cho sàn và cấu tạo khung phù hợp.

Tấm xi măng có làm gác lửng được không?

Có, nhưng cần tính hệ khung và tải trọng.

Tấm xi măng có dùng ngoài trời được không?

Có với những dòng được nhà sản xuất chỉ định cho ngoại thất.

Tấm xi măng có làm mái được không?

Một số hệ có thể sử dụng tấm làm nền mái hoặc ứng dụng theo hướng dẫn của hãng.

Tấm xi măng có sơn được không?

Có, khi xử lý bề mặt và dùng hệ sơn phù hợp.

Tấm xi măng có ốp gạch được không?

Có thể, nhưng cần kiểm tra tải trọng, khung và hệ keo.

Tấm xi măng có để bề mặt thô được không?

Tùy dòng sản phẩm và yêu cầu thẩm mỹ.

Tấm xi măng có dễ cắt không?

Có thể cắt bằng dụng cụ phù hợp, nhưng cần kiểm soát bụi.

Tấm xi măng dùng vít gì?

Nên dùng vít phù hợp với tấm và loại khung theo khuyến nghị của hệ.

Tấm xi măng dày bao nhiêu?

Có nhiều độ dày khác nhau tùy thương hiệu và ứng dụng.

Tấm xi măng càng dày càng tốt phải không?

Không. Độ dày phải phù hợp đúng hạng mục.

Tấm xi măng có nặng không?

Nặng hơn một số vật liệu tấm nhẹ; khối lượng thay đổi theo độ dày và kích thước.

Tấm xi măng có làm nhà khung thép được không?

Có thể dùng trong nhiều hạng mục của hệ nhà khung thép.

Tấm xi măng khác thạch cao thế nào?

Tấm xi măng thường phù hợp hơn với một số môi trường ẩm và ứng dụng nặng; thạch cao có lợi thế trong nhiều hạng mục trần, vách nội thất.

Tấm xi măng khác Alu thế nào?

Alu thiên về hoàn thiện và quảng cáo; tấm xi măng thiên về nền xây dựng, vách, trần và sàn.

Tấm xi măng khác PVC thế nào?

Hai vật liệu khác nhau về thành phần, tính chất và nhóm ứng dụng.

Tấm xi măng có cần chừa khe không?

Một số hệ có yêu cầu khe hoặc mối nối riêng; cần theo hướng dẫn kỹ thuật của sản phẩm.

Có cần xử lý chống thấm khi dùng tấm xi măng không?

Có nếu hạng mục nằm trong khu vực cần chống thấm.

Làm sàn bằng tấm xi măng có cần kỹ sư tính không?

Với sàn chịu tải đáng kể, nên có người có chuyên môn kiểm tra kết cấu và tải trọng.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG NGỌC DIỆP THƯỜNG TƯ VẤN KHÁCH NHƯ THẾ NÀO?

Khi khách hỏi Ngọc Diệp về tấm xi măng, điều đầu tiên chúng tôi muốn biết thường không phải là khách cần tấm dày bao nhiêu.

Mà là:

Dùng ở đâu?

Nếu khách nói:

Làm trần.

Thì cần xem:

• Trong hay ngoài trời.
• Khung gì.
• Khoảng cách khung.

Nếu nói:

Làm vách.

Sẽ quan tâm thêm:

• Chiều cao.
• Có chịu ẩm không.
• Có cần cách âm không.

Nếu làm:

Sàn gác.

Thì câu chuyện khác hẳn.

Phải xem:

• Tải.
• Dầm.
• Nhịp.
• Độ dày.

Thật ra, đây là lý do chúng tôi không thích cách chọn vật liệu kiểu:

“Cho tôi loại 12 ly vì 12 ly chắc hơn.”

12 mm có thể đúng.

Cũng có thể không cần thiết.

Chọn theo ứng dụng vẫn là cách hợp lý hơn.

TẤM XI MĂNG LÀ GÌ? CẤU TẠO VÀ ỨNG DỤNG TRONG XÂY DỰNG CUỐI CÙNG CẦN NHỚ NHỮNG GÌ?

Tấm xi măng là vật liệu dạng tấm nền xi măng được gia cường bằng sợi và các thành phần phù hợp tùy sản phẩm. Vật liệu được sử dụng rộng trong các hệ xây dựng nhẹ nhờ khả năng ứng dụng linh hoạt cho vách, trần, sàn và nhiều hạng mục khác.

Nếu cần nhớ nhanh:

• Tấm xi măng không chỉ có một loại.
• Cement board là tên gọi phổ biến của nhóm tấm nền xi măng.
• Fiber cement board có sợi gia cường.
• Có nhiều độ dày.
• Không nên chọn chỉ theo độ dày.
• Có thể dùng làm trần.
• Có thể làm vách.
• Một số dòng dùng được cho sàn.
• Có thể làm gác lửng với hệ kết cấu phù hợp.
• Một số dòng dùng được ngoài trời.
• Khả năng chịu ẩm không đồng nghĩa chống thấm tuyệt đối.
• Tấm không phải nguồn thức ăn của mối.
• Khả năng về cháy phải xem đúng hồ sơ sản phẩm.
• Muốn cách âm cần thiết kế cả hệ vách.
• Muốn cách nhiệt cần phối vật liệu cách nhiệt.
• Khung ảnh hưởng rất nhiều tới độ ổn định.
• Khoảng cách khung phải theo ứng dụng.
• Loại vít phải phù hợp.
• Mối nối phải xử lý đúng hệ.
• Sàn phải tính tải.
• Ngoại thất phải tính nước và chuyển vị.
• Cắt tấm cần kiểm soát bụi.
• Có thể sơn.
• Có thể ốp vật liệu hoàn thiện nếu cấu tạo cho phép.
• Không nên dùng một cấu tạo cho mọi hạng mục.

Nói thật, ưu điểm lớn của tấm xi măng trong xây dựng không nằm ở việc nó thay thế được tất cả vật liệu truyền thống.

Nó hữu ích vì cho người thiết kế và đội thi công thêm một cách làm khác.

Nhanh hơn ở một số hạng mục.

Nhẹ hơn ở một số hệ.

Ít công tác ướt hơn.

Dễ cải tạo hơn.

Nhưng để vật liệu phát huy đúng lợi thế, vẫn phải chọn đúng tấm, đúng khung và đúng vị trí.

Với Ngọc Diệp, khi tìm hiểu Tấm Xi Măng Là Gì? Cấu Tạo Và Ứng Dụng Trong Xây Dựng, điều đáng nhớ nhất vẫn là: đừng bắt đầu bằng câu hỏi “tấm dày bao nhiêu”, hãy bắt đầu bằng câu hỏi “tấm này sẽ làm nhiệm vụ gì trong công trình”.

Xác định đúng việc trước, chọn vật liệu sau. Đó thường là cách đơn giản nhất để tránh mua thừa, chọn sai và phải làm lại.